Historia kolei w krajach habsburskich
Historia kolei w krajach habsburskich

Koleje górskie

Nowe żywot alpejskie, w przeciwieÅ„stwie do kolei pierwszej generacji, obejmowaÅ‚y budowÄ™ dÅ‚ugich tuneli. W Austrii drugÄ… epokÄ™ kolei paÅ„stwowych zapoczÄ…tkowaÅ‚a konstrukcja Arlbergbahn wÅ›ród BludencjÄ… i Innsbruckiem, z "Arlberg-Tunnel" dÅ‚ug. 10,25 km. Kolej stworzyÅ‚a ważne złącze Adriatyku z regionem Jeziora BodeÅ„skiego, umożliwiÅ‚a też uwikÅ‚anie kolei Vorarlbergu do sieci Monarchii. LiniÄ™ otwarto w Å›rodku 1884, a już dwanaÅ›cie miesiÄ™cy po pewnym czasie uÅ‚ożono dalszy tor. W 1906 zakoÅ„czono budowÄ™ Karawankenbahn: Villach / Klagenfurt – Rosenbach – Jesenice (Aßling) z "Karawankentunnel" (dÅ‚ug. 7976 m). Otwarto też Wocheiner BahnKarst-Bahn / Kraska Proga linii Transalpina (dawnej Rudolf-Bahn) na trasie Aßling - Gorycja - St. Daniel - Trieste Campo Marzio (Triest St. Andrä). Linia obfitowaÅ‚a w strome nachylenia siÄ™gajÄ…ce 2,5%. Znaczenie trasy spadÅ‚o po 1918, gdy przecięła jÄ… mur - zostaÅ‚a po trosze zamkniÄ™ta po 1945. Kolej należaÅ‚a do kkStB.

Przed I wojnÄ… Å›wiatowÄ… zdoÅ‚ano w dalszym ciÄ…gu uzupeÅ‚niać dubel ważne linie - Pyhrnbahn (1906) na wskroÅ› Bosruck-Tunnel (dÅ‚ug. 4760 m; tunel, pomimo umiarkowanej dÅ‚ugoÅ›ci, okazaÅ‚ siÄ™ niezmiernie drogim w budowie) jak dodatkowe spaw północ-poÅ‚udnie; profil Selzthal - Linz (kkStB) również Tauernbahn (1909): (Salzburg -) Schwarzach-St.Veit - Spittal-Millstättersee (- Villach) z "Tauern-Tunnel" dÅ‚ug. 8½ km.

Kraje habsburskie majÄ… też wart uwagi współpraca w rozwój kolei zÄ™batych: w Å›rodku 1874 uroczystość otwarcia Budapesti Fogaskerekű Vasút (wywożącÄ… do współczeÅ›nie turystów na Wzgórze Zamkowe) i Kahlenbergbahn wobec Wiedniem (na górka Kahlenberg, skasowana w 1922). W 1898 uruchomiono Pöstlingbergbahn wobec Linzem, uznawanÄ… zbytnio w najwyższym stopniu stromÄ… szereg adhezyjnÄ… na Å›wiecie – maksymalne nachylenie: 10,5%[6]. W 1902 ruszyÅ‚a Kolej Izerska (Tannwalder Zahnradbahn), łączÄ…ca AustriÄ™ oraz Prusy, po stronie austriackiej na odcinku Grünthal/Polaun (dziÅ› stacja KoÅ™enov)–Tanvald kolumna zÄ™bata z maksymalnym nachyleniem do 5,8%.